Με τη δύναμη της παράδοσης
στον αστερισμό της τεχνολογίας
Η σκοποβολή, με διαφορετική μορφή και σκοπό, αναπτύχθηκε από τα προϊστορικά ακόμα χρόνια, κύρια μέσα από την προσπάθεια του ανθρώπου να κυνηγήσει τα θηράματά του, για να εξασφαλίσει την τροφή του ή να προστατευθεί από τους εχθρούς του. Οι αρχαίοι Έλληνες οργάνωναν αγώνες σκοποβολής με περιστέρια για να αποδώσουν τιμές στους θεούς.
Στην υπερεκατονταετή ιστορία του ελληνικού αθλητικού κινήματος ελάχιστα αθλήματα δηλώνουν διαρκώς "παρών". Aνάμεσά τους εξέχουσα θέση κατέχει η σκοποβολή. Eμφανίζεται στη χώρα μας από τα χρόνια της Ελληνικής Επαναστάσεως, σαν ένα από "λαικό" άθλημα, ιδιαίτερα αγαπητό στις τάξεις των αγωνιστών.
Χάρη στην επιμονή ενός Γάλλου πρωταθλητή στο πιστόλι, του Βαρώνου Πιέρ ντε Κουμπερτέν, η σκοποβολή μπαίνει στο πρόγραμμα των Oλυμπιακών Aγώνων του 1896. Η ελληνική σκοποβολή στην πρώτη παρουσίαση της κάνει εντυπωσιακή εμφάνιση. Στα πρώτα βήματα του θεσμού συμμετέχει, συμβάλλοντας ενεργά στην αναγέννησή τους.
Η σκοποβολή στην Ελλάδα πρωτοστατεί στην είσοδο των γυναικών στον αγωνιστικό αθλητισμό και πρωταγωνιστεί στην ίδρυση του Σ.E.A.Γ.Σ., όπως αρχικά ονομαζόταν ο σημερινός Σ.E.Γ.A.Σ.
Η σκοποβολή περιλαμβάνει 17 ολυμπιακά αγωνίσματα, αλλά ο κανόνας είναι ο ίδιος: να χτυπηθεί ένας κινητός η ακίνητος στόχος με ένα όπλο αεροβόλο η πυροβόλο. Η σκοποβολή είναι ένα τεχνικό άθλημα, θα λέγαμε ένα άθλημα επιδεξιότητας, με μεγάλη δημοτικότητα παγκοσμίως. Απαιτεί καλή φυσική κατάσταση, τεχνική κατάρτιση, αυτοσυγκέντρωση καθώς και ιδιαίτερα καλή ψυχολογία.
Ανδρες και γυναίκες ανεξαρτήτου ηλικίας μπορούν να αθληθούν, όχι μόνο σε επίπεδο αναψυχής, αλλά και σε επίπεδο πρωταθλητισμού. Πολλοί είναι αυτοί που λένε ότι η σκοποβολή είναι… "ένα άθλημα χωρίς ηλικία". Είναι χαρακτηριστικό ότι στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης το 1992, χρυσός Ολυμπιονίκης στο πιστόλι 50 μέτρων ανδρών ήταν ο 17χρονος Konstantin Lukashyk, o οποίος εκπροσωπούσε την Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Χωρών (EUN), ενώ δεύτερος ήταν ο 58χρονος Σουηδός Ragnar Skanaker, ο οποίος είχε κερδίσει το χρυσό μετάλλιο στα 50 μέτρα στους Ολυμπιακούς του Μονάχου το 1972 και αργυρά μετάλλια στους Ολυμπιακούς του Λος Αντζελες το 1984 και της Σεούλ το 1988.
Το προφίλ της σκοποβολής
Η σκοποβολή έχει κατακτήσει μια σημαντική θέση στην παγκόσμια αθλητική οικογένεια χάρη στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Αποτελεί ένα πολύ οικογενειακό άθλημα, καθώς συγκεντρώνει στις κερκίδες, αλλά και μπροστά στην τηλεόραση όλα τα μέλη της ελληνικής οικογένειας που μπορούν να απολαύσουν και να χειροκροτήσουν τις προσπάθειες των αθλητών και των αθλητριών για τη νίκη.
Ο φίλος της σκοποβολής χειροκροτεί όλους τους αθλητές: Δεν υπάρχουν βωμολοχίες, συλλογικός φανατισμός, και οι εκδηλώσεις βίας από τους "οπαδούς"…
Ανεξάρτητα με την αναμφισβήτητη πρόοδο στα όπλα, τον εξοπλισμό και τα πυρομαχικά η σκοποβολή στις μέρες μας δεν έχει χάσει σε καμία περίπτωση τα βασικά της χαρακτηριστικά που είναι η τεχνική κατάρτιση, η αυτοσυγκέντρωση, ο αυτοέλεγχος, η πειθαρχία, η ευγένεια και το ήθος.
Η σκοποβολή λοιπόν έχει τη δική της κουλτούρα που εκφράζεται από αθλητικό πνεύμα και δημιουργεί ατμόσφαιρα συναδέλφωσης μεταξύ των αθλητών και των αθλητριών. Πραγματοποιεί τους αγώνες σε συνθήκες που προάγουν την ευγενή άμιλλα, την αξιοκρατία και την βράβευση των καλυτέρων.
Τα χαρακτηριστικά αυτά καθιστούν τη σκοποβολή εκφραστή των ακατάλυτων Ολυμπιακών ιδανικών και των αρχών του "ευ αγωνίζεσθε". Οι ειδικοί της φυσικής αγωγής λένε ότι αποτελεί ιδανικό σχολείο για κάθε παιδί που θέλει να γνωρίσει την άθληση και να δοκιμαστεί σε ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων.
Δεν είναι τυχαία κατά συνέπεια το διευρυμένο ενδιαφέρον για παρακολούθηση αγώνων. Η σκοποβολή σίγουρα χρωστάει πολλά στην τηλεόραση, που επέφερε τρομακτικές αλλαγές όχι μόνο στους κανονισμούς της, αλλά ακόμα και αυτόν τον στάνταρ εξοπλισμό διεξαγωγής αγώνων. Τόσο στον σταθερό, όσο και στον πήλινο στόχο τα τελευταία χρόνια έχουν επέλθει σημαντικές αλλαγές με στόχο την βελτίωση της τηλεοπτικής παρουσίας του σπορ. Αυτό σημαίνει ότι η σκοποβολή κέρδισε ένα εισιτήριο για τις επόμενες διοργανώσεις των Ολυμπιακών Αγώνων. Μολονότι η ηγεσία του αθλήματος φαίνεται ότι έχει να λύσει πολυσύνθετα προβλήματα εγκαταστάσεων και υποδομής. Έτσι τα αγαθά της τηλεοπτικής μετάδοσης δεν είναι "ορατά" και διοργανώνει παγκόσμια πρωταθλήματα χωρίς κάλυψη.
Η η Διεθνής Ομοσπονδία Σκοποβολής, ελέγχει την διεξαγωγή της σκοποβολής στους Ολυμπιακούς Αγώνες, τα Παγκόσμια Πρωταθλήματα, τα Παγκόσμια Κύπελλα και στα Ηπειρωτικά Πρωταθλήματα.
Τα παγκόσμια πρωταθλήματα διοργανώνονται κάθε τέσσερα χρόνια, δυο χρόνια μετά τους Ολυμπιακούς. Τα ηπειρωτικά πρωταθλήματα διεξάγονται κάθε δυο χρόνια αμέσως μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες κλπ
ΙΣΤΟΡΙΑ
Η ιστορία της σκοποβολής.
Τα πρώτα πυροβόλα όπλα κατασκευάστηκαν το 1500 αλλά η σκοποβολή έγινε άθλημα στα τέλη του 18ου αιώνα. Από τότε μέχρι τις μέρες μας το άθλημα έχει γίνει ένα από τα πλέον αγαπητά στον κόσμο. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι μόνο στις ΗΠΑ υπάρχουν περισσότεροι από 20 εκατ. σκοπευτές.
Οι πρώτοι αγώνες σκοποβολής (μπορούμε να τους πούμε και έτσι) έχουν καταγραφεί στη Γερμανία τον 13ο και 14ο αιώνα και "φυσικά" ήταν μόνο για άνδρες. Στο ξεκίνημα υπήρχαν μόνο τόξα και "μουσκέτα" και οι σκοπευτές αγωνίζονταν από την όρθια θέση.
Στους πρώτους αγώνες σκοποβολής οι στόχοι ήταν κορμοί δένδρων που ήταν ζωγραφισμένοι. Την περίοδο εκείνη στις ΗΠΑ συνήθως οι αγώνες σκοποβολής γίνονταν την Πρωτοχρονιά, την Ημέρα των Ευχαριστιών και σε ανάλογες σημαντικές εορτές. Τα βραβεία ήταν συνήθως κομμάτια βοδινό, γαλοπούλα ("turkey shoots"). Οι αγωνιζόμενοι συνήθως έκαναν μια βολή από την λεγόμενη όρθια θέση και ο στόχος ήταν σε απόσταση 80-110 μ.
Οι πρώτοι αγώνες που έχουν καταγραφεί χρονολογούνται μεταξύ 1790 και 1800. Τα τουφέκια είχαν μήκος 1,40 - 1,70 μ και η κάνη τους ήταν 110-120 εκατοστά. Η βελτίωση των όπλων και των πυρομαχικών έκανε το άθλημα πιο ενδιαφέρον. Οι εφημερίδες της εποχής αναφέρουν ότι σε αγώνες στην Ν. Υόρκη υπήρχαν περισσότεροι από 30.000 θεατές. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι τα έπαθλα έφταναν μέχρι και τα 25.000 δολ.
Στην Ευρώπη, στις αρχές του 19ου αιώνα στην Αγγλία η λέσχη "Όλντ Χάτς" πραγματοποίησε τους πρώτους αγώνες σκοποβολής.
Οι πρώτοι αγώνες τράπ με στόχο ζωντανά περιστέρια έγιναν στις ΗΠΑ το 1825. Ο πρώτος επίσημος αγώνας έγινε στο Οχάιο, έξη χρόνια αργότερα. Οι Αμερικανοί σύντομα βρήκαν καλύτερους στόχους: αντί για περιστέρια άρχισαν να χρησιμοποιούν γυάλινες μπάλες στις οποίες είχαν κολλήσει φτερά.
Την περίοδο εκείνη στις ΗΠΑ οι κορυφαίοι σκοπευτές στο τράπ ήταν οι Άνταμ Μπόγκαρντους, Ίρα Πείν και Άννι Όκλει. Σε έναν αγώνα ο Μπόγκαρντους έσπασε 5.681 γυάλινες μπάλες πριν αστοχήσει (!) και η Όκλει πέτυχε 4.722/5000 (!).
Γύρω στο 1860 τα περιστέρια που χρησιμοποιούντο για στόχος (με κυνηγητικό όπλο) αντικαταστάθηκαν με πήλινους στόχους που πετούσαν ειδικά μηχανήματα (καταπέλτες).
Όταν ο Χένρυ Κόλτ κατασκεύασε το πρώτο περίστροφο, δόθηκε ιδιαίτερη ώθηση στο άθλημα.
Το 1860 καταγράφεται ο πρώτος αγώνας σκοποβολής ανάμεσα σε δυο άνδρες οι οποίοι πυροβολούν πιάτα (διαμέτρου 27εκατ) από απόσταση 30 μ. Ο νικητής έσπασε τα 11 από τα 15. Το 1865 ο Μπίλ Κόντυ, πιο γνωστός σαν Μπούφαλο Μπιλ διοργάνωνε αγώνες επίδειξης με πιστόλια, και με τον τρόπο αυτό προωθούσε το άθλημα της σκοποβολής σε ολόκληρες τις ΗΠΑ.
Μεταξύ 1910 και 1915 το σκήτ οριοθετήθηκε σαν το άθλημα εκείνο που προσομοιάζει με το κυνήγι. Τότε οι σκοπευτές πυροβολούσαν "around the clock" και πραγματοποιούσαν έναν πλήρη κύκλο. Στη συνέχεια οι βατήρες των σκοπευτών μπήκαν σε ημικυκλική τροχιά και οι πήλινοι στόχοι έβγαιναν από ένα υψηλό και ένα χαμηλό πύργο.
Η σκοποβολή μπήκε στο Ολυμπιακό πρόγραμμα το 1896 (Αθήνα) και οι γυναίκες έκαναν την εμφάνιση τους το 1984. Στους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες έγιναν 9 αγωνίσματα και μετείχαν αθλητές από δέκα χώρες (το 2004 μετείχαν 140 χώρες). Το 1907 ιδρύθηκε η διεθνής ομοσπονδία σκοποβολής και το 1988 μετονομάστηκε σε Διεθνή Ομοσπονδία Σκοπευτικών Αθλημάτων (ISSF).
Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1900 χρησιμοποιήθηκαν σαν κινούμενοι στόχοι περιστέρια, κάτι που κρίθηκε ότι είναι εκτός αθλητικής δεοντολογίας και από τότε αντικαταστάθηκαν από τους πήλινους δίσκους. Το 1968 στους Ολυμπιακούς του Μεξικού επετράπη για πρώτη φορά η συμμετοχή γυναικών (στις ανδρικές ομάδες).
Τα λιγότερα αγωνίσματα σκοποβολής σε Ολυμπιακούς, μόλις 2, έγιναν το 1932 στο Λος Άντζελες και τα περισσότερα, εικοσιένα το 1928 στο Άμστερνταμ.
Το πρώτο παγκόσμιο πρωτάθλημα πραγματοποιήθηκε το 1897 στη Λυών (Γαλλία) Ο τοπικός σκοπευτικός όμιλος πραγματοποίησε αγώνα 300 μ για τον εορτασμό των 25 ετών από την ίδρυση του. Οι γυναίκες εμφανίστηκαν στα παγκόσμια πρωταθλήματα το 1958.
Το ασημένιο μετάλλιο της Μάργκαρετ Μούρντοκ στο Μόντρεαλ (1976) στην καραμπίνα 0.22 τριών στάσεων, ήταν ουσιαστικά η καθιέρωση της γυναικείας σκοποβολής σε Ολυμπιακούς. Τότε το αγώνισμα ήταν ανοικτό (open) και μετείχαν άνδρες και γυναίκες με κοινή κατάταξη.
Η επιτυχία αυτή της Μούρντοκ άνοιξε το δρόμο για την καθιέρωση τριών ξεχωριστών κατηγοριών γυναικών στο πρόγραμμα τηςε σκοποβολής των Ολυμπιακών Αγώνων του Λος Άντζελες (1984). Με την εκπληκτική της επίδοση στο αεροβόλο τουφέκι το 1984 η Αμερικανίδα Πατ Σπούργκιν έγινε η πρώτη γυναίκα που κέρδισε χρυσό μετάλλιο σε Ολυμπιακούς.
Η σκοποβολή στην Ελλάδα
Η ελληνική σκοποβολή στους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες κατέκτησε εννέα μετάλλια εκ των οποίων τα τρία χρυσά. Το τελευταίο μετάλλιο που πήρε η Ελλάδα σε Ολυμπιακούς ήταν το 1920 στην Αμβέρσα (πριν από 84 χρόνια) και ήταν ασημένιο.
Η Ελλάδα κέρδισε τις πρώτες νίκες στην Ολυμπιάδα του 1896 με τους: Γεώργιο Φραγκούδη στη βολή με πιστόλι από 25 μέτρα, Γεώργιο Ορφανίδη στη βολή με πολεμικό όπλο από 300 μέτρα και Παντελή Καρασεβδά στη βολή με όπλο Γκρα από 200 μέτρα. Αργυρά μετάλλια με τους Π. Παυλίδη στη βολή με όπλο Γκρα 200 μέτρα, Γ. Ορφανίδη στη βολή με πιστόλι από 25 μέτρα και Γ.Φραγκούδη στη βολή με πολεμικό τουφέκι από 300 μέτρα. Στην πρώτη Ολυμπιάδα η σκοποβολή έγινε στο πανέμορφο Σκοπευτήριο της Καλλιθέας το οποίο κατασκεύασε ο αρχιτέκτονας Αναστάσιος Μεταξάς (που ήταν και ο ίδιος διάσημος σκοπευτής).
Το 1899 η σκοποβολή εισάγεται σαν άθλημα στην μέση εκπαίδευση και φαίνεται ότι το άθλημα θα έχει στην Ελλάδα λαμπρό μέλλον.
Το 1900 ιδρύεται στην Αθήνα πρότυπη σκοπευτικής σχολή με δαπάνη του ομογενούς από την Αίγυπτο Παρίση Μπελλή. Παράλληλα θεσπίζονται τα επίσημα πρωταθλήματα σκοποβολής .
Τα αμιγώς σκοπευτικά σωματεία είναι τρία: η Πανελλήνια Σκοπευτική Εταιρία, ο Ομιλος Φιλάθλων Κυνηγητικού Όπλου και ο Σκοπευτικός Σύλλογος Βόλου.
Υπάρχουν όμως και τα σκοπευτικά τμήματα σωματείων, όπως του Πανελληνίου ΓΣ, της Σχολής Ευελπίδων, της Αστυνομίας Πόλεων, του Στρατού, της ΕΦΕΤ και του Ηδομενέως στην Κρήτη.
Το 1906 στη Μεσο-ολυμπιάδα των Αθηνών, χρυσό μετάλλιο κατέκτησε ο Κωνσταντίνος Σκαρλάτος στη βολή με πιστόλι ακριβείας από 25 μέτρα (με παράγγελμα), αργυρά μετάλλια κατέκτησαν ο Ι. Περρίδης στη βολή κατά απλών πήλινων δίσκων και ο Αν. Μέταξας στη βολή κατά διπλών πήλινων δίσκων. Τρία χάλκινα μετάλλια κατέκτησαν οι Γ. Σκοτάδης και Α. Ραγκαβής στη βολή με περίστροφο από 25 μέτρα.
Τη μοναδική διάκριση της Ελληνικής αποστολής στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1920 στην Αμβέρσα, επέτυχε η εθνική ομάδα με τους Α. Βρανόπουλο, Αλεξ. Θεοφιλάκης, Ι. Μωραϊτίνη και Ιάσων Σάππα, η οποία κατέκτησε το αργυρό μετάλλιο στον αγώνα βολής με περίστροφο.
Η επόμενη επιτυχία της Ελλάδας στους Ολυμπιακούς δεν συνοδεύτηκε από μετάλλιο: ήταν η έκτη θέση του Γιάννη Κούτση στο τράπ το 1952 στο Ελσίνκι.
Η Σκοπευτική Ομοσπονδία Ελλάδας (ΣΚ.Ο.Ε.) ιδρύθηκε το 1932.
Το 1935 ο Γεώργιος Βήχος κερδίζει το χάλκινο μετάλλιο στο παγκόσμιο πρωτάθλημα της Ρώμης στο αγώνισμα "βολή πιστολιού κατ ανδρικέλων". To 1938 θρίαμβος της ελληνικής σκοποβολής στο Παρίσι: ο Γ. Βήχος αναδεικνύεται πρωταθλητής Ευρώπης στο "βολή πιστολιού κατ ανδρικέλων" και στο ίδιο αγώνισμα ο Ευάγγελος Χρυσάφης παίρνει το χάλκινο μετάλλιο. Μεγάλη επιτυχία και στο ευρωπαικό πρωτάθλημα του 1961 (Λίβανος) το χρυσό μετάλλιο που κερδίζει ο Τζόνης Σιστοβάρης στο σκήτ.
Αξίζει να σταθούμε στην τρομερή επιτυχία της Όλγας Τζαβάρα η οποία πήρε πέντε χρυσά μετάλλια στο τραπ σε πανευρωπαικούς από το 1958-1962.
Η ελληνική σκοποβολή είχε μεγάλες επιτυχίες και στα παγκόσμια πρωταθλήματα: να σημειωθεί το ασημένιο μετάλλιο του Κ. Μυλωνά στο παγκόσμιο πρωτάθλημα του 1947 στο αυτόματο πιστόλι (τρίτη η Ελλάδα στο ομαδικό). Στο παγκόσμιο του 1952 στο Όσλο ο Ι. Πεσάς ήταν τέταρτος στο σκητ ενώ την ίδια θέση στο ίδιο αγώνισμα καταλαμβάνει και ο Πλάτων Γεωργίτσης το 1958 στο παγκόσμιο της Μόσχας. Το 1970 στο παγκόσμιο πρωτάθλημα (Φοίνιξ Αριζόνα) ο Λάμπης Μάνθος είναι όγδοος στην καραμπίνα πρηνηδόν, ενώ την ίδια χρονιά στο ευρωπαικό ο Ξανθάκος ήταν όγδοος στο σκήτ. Την επόμενη χρονιά ο Μάνθος είναι πέμπτος στο ευρωπαικό πρωτάθλημα στην καραμπίνα πρηνηδόν.
Στις μεγάλες επιτυχίες της ελληνικής σκοποβολής συγκαταλέγονται το χρυσό μετάλλιο που κέρδισε το 1968 ο Παναγιώτης Ξανθάκος στο πανευρωπαικό εφήβων στο σκητ.
Πρώτο ελληνικό σωματείο η Πανελλήνια Σκοπευτική Εταιρία (ΠΣΕ) που ιδρύθηκε το 1870 και έχει για έδρα της το ιστορικό Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Από την Ένωση Κυνηγών που ιδρύθηκε το 1890, βγήκε ο Όμιλος Φιλάθλων Κυνηγητικού Όπλου (ΟΦΚΟ) που για πολλά χρόνια ήταν το κορυφαίο σωματείο πήλινου στόχου στην πατρίδα μας.
Η σκοποβολή, με διαφορετική μορφή και σκοπό, αναπτύχθηκε από τα προϊστορικά ακόμα χρόνια, κύρια μέσα από την προσπάθεια του ανθρώπου να κυνηγήσει τα θηράματά του, για να εξασφαλίσει την τροφή του ή να προστατευθεί από τους εχθρούς του. Οι αρχαίοι Έλληνες οργάνωναν αγώνες σκοποβολής με περιστέρια για να αποδώσουν τιμές στους θεούς.
Στην υπερεκατονταετή ιστορία του ελληνικού αθλητικού κινήματος ελάχιστα αθλήματα δηλώνουν διαρκώς "παρών". Aνάμεσά τους εξέχουσα θέση κατέχει η σκοποβολή. Eμφανίζεται στη χώρα μας από τα χρόνια της Ελληνικής Επαναστάσεως, σαν ένα από "λαικό" άθλημα, ιδιαίτερα αγαπητό στις τάξεις των αγωνιστών.
Χάρη στην επιμονή ενός Γάλλου πρωταθλητή στο πιστόλι, του Βαρώνου Πιέρ ντε Κουμπερτέν, η σκοποβολή μπαίνει στο πρόγραμμα των Oλυμπιακών Aγώνων του 1896. Η ελληνική σκοποβολή στην πρώτη παρουσίαση της κάνει εντυπωσιακή εμφάνιση. Στα πρώτα βήματα του θεσμού συμμετέχει, συμβάλλοντας ενεργά στην αναγέννησή τους.
Η σκοποβολή στην Ελλάδα πρωτοστατεί στην είσοδο των γυναικών στον αγωνιστικό αθλητισμό και πρωταγωνιστεί στην ίδρυση του Σ.E.A.Γ.Σ., όπως αρχικά ονομαζόταν ο σημερινός Σ.E.Γ.A.Σ.
Η σκοποβολή περιλαμβάνει 17 ολυμπιακά αγωνίσματα, αλλά ο κανόνας είναι ο ίδιος: να χτυπηθεί ένας κινητός η ακίνητος στόχος με ένα όπλο αεροβόλο η πυροβόλο. Η σκοποβολή είναι ένα τεχνικό άθλημα, θα λέγαμε ένα άθλημα επιδεξιότητας, με μεγάλη δημοτικότητα παγκοσμίως. Απαιτεί καλή φυσική κατάσταση, τεχνική κατάρτιση, αυτοσυγκέντρωση καθώς και ιδιαίτερα καλή ψυχολογία.
Ανδρες και γυναίκες ανεξαρτήτου ηλικίας μπορούν να αθληθούν, όχι μόνο σε επίπεδο αναψυχής, αλλά και σε επίπεδο πρωταθλητισμού. Πολλοί είναι αυτοί που λένε ότι η σκοποβολή είναι… "ένα άθλημα χωρίς ηλικία". Είναι χαρακτηριστικό ότι στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης το 1992, χρυσός Ολυμπιονίκης στο πιστόλι 50 μέτρων ανδρών ήταν ο 17χρονος Konstantin Lukashyk, o οποίος εκπροσωπούσε την Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Χωρών (EUN), ενώ δεύτερος ήταν ο 58χρονος Σουηδός Ragnar Skanaker, ο οποίος είχε κερδίσει το χρυσό μετάλλιο στα 50 μέτρα στους Ολυμπιακούς του Μονάχου το 1972 και αργυρά μετάλλια στους Ολυμπιακούς του Λος Αντζελες το 1984 και της Σεούλ το 1988.
Το προφίλ της σκοποβολής
Η σκοποβολή έχει κατακτήσει μια σημαντική θέση στην παγκόσμια αθλητική οικογένεια χάρη στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Αποτελεί ένα πολύ οικογενειακό άθλημα, καθώς συγκεντρώνει στις κερκίδες, αλλά και μπροστά στην τηλεόραση όλα τα μέλη της ελληνικής οικογένειας που μπορούν να απολαύσουν και να χειροκροτήσουν τις προσπάθειες των αθλητών και των αθλητριών για τη νίκη.
Ο φίλος της σκοποβολής χειροκροτεί όλους τους αθλητές: Δεν υπάρχουν βωμολοχίες, συλλογικός φανατισμός, και οι εκδηλώσεις βίας από τους "οπαδούς"…
Ανεξάρτητα με την αναμφισβήτητη πρόοδο στα όπλα, τον εξοπλισμό και τα πυρομαχικά η σκοποβολή στις μέρες μας δεν έχει χάσει σε καμία περίπτωση τα βασικά της χαρακτηριστικά που είναι η τεχνική κατάρτιση, η αυτοσυγκέντρωση, ο αυτοέλεγχος, η πειθαρχία, η ευγένεια και το ήθος.
Η σκοποβολή λοιπόν έχει τη δική της κουλτούρα που εκφράζεται από αθλητικό πνεύμα και δημιουργεί ατμόσφαιρα συναδέλφωσης μεταξύ των αθλητών και των αθλητριών. Πραγματοποιεί τους αγώνες σε συνθήκες που προάγουν την ευγενή άμιλλα, την αξιοκρατία και την βράβευση των καλυτέρων.
Τα χαρακτηριστικά αυτά καθιστούν τη σκοποβολή εκφραστή των ακατάλυτων Ολυμπιακών ιδανικών και των αρχών του "ευ αγωνίζεσθε". Οι ειδικοί της φυσικής αγωγής λένε ότι αποτελεί ιδανικό σχολείο για κάθε παιδί που θέλει να γνωρίσει την άθληση και να δοκιμαστεί σε ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων.
Δεν είναι τυχαία κατά συνέπεια το διευρυμένο ενδιαφέρον για παρακολούθηση αγώνων. Η σκοποβολή σίγουρα χρωστάει πολλά στην τηλεόραση, που επέφερε τρομακτικές αλλαγές όχι μόνο στους κανονισμούς της, αλλά ακόμα και αυτόν τον στάνταρ εξοπλισμό διεξαγωγής αγώνων. Τόσο στον σταθερό, όσο και στον πήλινο στόχο τα τελευταία χρόνια έχουν επέλθει σημαντικές αλλαγές με στόχο την βελτίωση της τηλεοπτικής παρουσίας του σπορ. Αυτό σημαίνει ότι η σκοποβολή κέρδισε ένα εισιτήριο για τις επόμενες διοργανώσεις των Ολυμπιακών Αγώνων. Μολονότι η ηγεσία του αθλήματος φαίνεται ότι έχει να λύσει πολυσύνθετα προβλήματα εγκαταστάσεων και υποδομής. Έτσι τα αγαθά της τηλεοπτικής μετάδοσης δεν είναι "ορατά" και διοργανώνει παγκόσμια πρωταθλήματα χωρίς κάλυψη.
Η η Διεθνής Ομοσπονδία Σκοποβολής, ελέγχει την διεξαγωγή της σκοποβολής στους Ολυμπιακούς Αγώνες, τα Παγκόσμια Πρωταθλήματα, τα Παγκόσμια Κύπελλα και στα Ηπειρωτικά Πρωταθλήματα.
Τα παγκόσμια πρωταθλήματα διοργανώνονται κάθε τέσσερα χρόνια, δυο χρόνια μετά τους Ολυμπιακούς. Τα ηπειρωτικά πρωταθλήματα διεξάγονται κάθε δυο χρόνια αμέσως μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες κλπ
Τα πρώτα πυροβόλα όπλα κατασκευάστηκαν το 1500 αλλά η σκοποβολή έγινε άθλημα στα τέλη του 18ου αιώνα. Από τότε μέχρι τις μέρες μας το άθλημα έχει γίνει ένα από τα πλέον αγαπητά στον κόσμο. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι μόνο στις ΗΠΑ υπάρχουν περισσότεροι από 20 εκατ. σκοπευτές.
Οι πρώτοι αγώνες σκοποβολής (μπορούμε να τους πούμε και έτσι) έχουν καταγραφεί στη Γερμανία τον 13ο και 14ο αιώνα και "φυσικά" ήταν μόνο για άνδρες. Στο ξεκίνημα υπήρχαν μόνο τόξα και "μουσκέτα" και οι σκοπευτές αγωνίζονταν από την όρθια θέση.
Στους πρώτους αγώνες σκοποβολής οι στόχοι ήταν κορμοί δένδρων που ήταν ζωγραφισμένοι. Την περίοδο εκείνη στις ΗΠΑ συνήθως οι αγώνες σκοποβολής γίνονταν την Πρωτοχρονιά, την Ημέρα των Ευχαριστιών και σε ανάλογες σημαντικές εορτές. Τα βραβεία ήταν συνήθως κομμάτια βοδινό, γαλοπούλα ("turkey shoots"). Οι αγωνιζόμενοι συνήθως έκαναν μια βολή από την λεγόμενη όρθια θέση και ο στόχος ήταν σε απόσταση 80-110 μ.
Οι πρώτοι αγώνες που έχουν καταγραφεί χρονολογούνται μεταξύ 1790 και 1800. Τα τουφέκια είχαν μήκος 1,40 - 1,70 μ και η κάνη τους ήταν 110-120 εκατοστά. Η βελτίωση των όπλων και των πυρομαχικών έκανε το άθλημα πιο ενδιαφέρον. Οι εφημερίδες της εποχής αναφέρουν ότι σε αγώνες στην Ν. Υόρκη υπήρχαν περισσότεροι από 30.000 θεατές. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι τα έπαθλα έφταναν μέχρι και τα 25.000 δολ.
Στην Ευρώπη, στις αρχές του 19ου αιώνα στην Αγγλία η λέσχη "Όλντ Χάτς" πραγματοποίησε τους πρώτους αγώνες σκοποβολής.
Οι πρώτοι αγώνες τράπ με στόχο ζωντανά περιστέρια έγιναν στις ΗΠΑ το 1825. Ο πρώτος επίσημος αγώνας έγινε στο Οχάιο, έξη χρόνια αργότερα. Οι Αμερικανοί σύντομα βρήκαν καλύτερους στόχους: αντί για περιστέρια άρχισαν να χρησιμοποιούν γυάλινες μπάλες στις οποίες είχαν κολλήσει φτερά.
Την περίοδο εκείνη στις ΗΠΑ οι κορυφαίοι σκοπευτές στο τράπ ήταν οι Άνταμ Μπόγκαρντους, Ίρα Πείν και Άννι Όκλει. Σε έναν αγώνα ο Μπόγκαρντους έσπασε 5.681 γυάλινες μπάλες πριν αστοχήσει (!) και η Όκλει πέτυχε 4.722/5000 (!).
Γύρω στο 1860 τα περιστέρια που χρησιμοποιούντο για στόχος (με κυνηγητικό όπλο) αντικαταστάθηκαν με πήλινους στόχους που πετούσαν ειδικά μηχανήματα (καταπέλτες).
Όταν ο Χένρυ Κόλτ κατασκεύασε το πρώτο περίστροφο, δόθηκε ιδιαίτερη ώθηση στο άθλημα.
Το 1860 καταγράφεται ο πρώτος αγώνας σκοποβολής ανάμεσα σε δυο άνδρες οι οποίοι πυροβολούν πιάτα (διαμέτρου 27εκατ) από απόσταση 30 μ. Ο νικητής έσπασε τα 11 από τα 15. Το 1865 ο Μπίλ Κόντυ, πιο γνωστός σαν Μπούφαλο Μπιλ διοργάνωνε αγώνες επίδειξης με πιστόλια, και με τον τρόπο αυτό προωθούσε το άθλημα της σκοποβολής σε ολόκληρες τις ΗΠΑ.
Μεταξύ 1910 και 1915 το σκήτ οριοθετήθηκε σαν το άθλημα εκείνο που προσομοιάζει με το κυνήγι. Τότε οι σκοπευτές πυροβολούσαν "around the clock" και πραγματοποιούσαν έναν πλήρη κύκλο. Στη συνέχεια οι βατήρες των σκοπευτών μπήκαν σε ημικυκλική τροχιά και οι πήλινοι στόχοι έβγαιναν από ένα υψηλό και ένα χαμηλό πύργο.
Η σκοποβολή μπήκε στο Ολυμπιακό πρόγραμμα το 1896 (Αθήνα) και οι γυναίκες έκαναν την εμφάνιση τους το 1984. Στους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες έγιναν 9 αγωνίσματα και μετείχαν αθλητές από δέκα χώρες (το 2004 μετείχαν 140 χώρες). Το 1907 ιδρύθηκε η διεθνής ομοσπονδία σκοποβολής και το 1988 μετονομάστηκε σε Διεθνή Ομοσπονδία Σκοπευτικών Αθλημάτων (ISSF).
Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1900 χρησιμοποιήθηκαν σαν κινούμενοι στόχοι περιστέρια, κάτι που κρίθηκε ότι είναι εκτός αθλητικής δεοντολογίας και από τότε αντικαταστάθηκαν από τους πήλινους δίσκους. Το 1968 στους Ολυμπιακούς του Μεξικού επετράπη για πρώτη φορά η συμμετοχή γυναικών (στις ανδρικές ομάδες).
Τα λιγότερα αγωνίσματα σκοποβολής σε Ολυμπιακούς, μόλις 2, έγιναν το 1932 στο Λος Άντζελες και τα περισσότερα, εικοσιένα το 1928 στο Άμστερνταμ.
Το πρώτο παγκόσμιο πρωτάθλημα πραγματοποιήθηκε το 1897 στη Λυών (Γαλλία) Ο τοπικός σκοπευτικός όμιλος πραγματοποίησε αγώνα 300 μ για τον εορτασμό των 25 ετών από την ίδρυση του. Οι γυναίκες εμφανίστηκαν στα παγκόσμια πρωταθλήματα το 1958.
Το ασημένιο μετάλλιο της Μάργκαρετ Μούρντοκ στο Μόντρεαλ (1976) στην καραμπίνα 0.22 τριών στάσεων, ήταν ουσιαστικά η καθιέρωση της γυναικείας σκοποβολής σε Ολυμπιακούς. Τότε το αγώνισμα ήταν ανοικτό (open) και μετείχαν άνδρες και γυναίκες με κοινή κατάταξη.
Η επιτυχία αυτή της Μούρντοκ άνοιξε το δρόμο για την καθιέρωση τριών ξεχωριστών κατηγοριών γυναικών στο πρόγραμμα τηςε σκοποβολής των Ολυμπιακών Αγώνων του Λος Άντζελες (1984). Με την εκπληκτική της επίδοση στο αεροβόλο τουφέκι το 1984 η Αμερικανίδα Πατ Σπούργκιν έγινε η πρώτη γυναίκα που κέρδισε χρυσό μετάλλιο σε Ολυμπιακούς.
Η ελληνική σκοποβολή στους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες κατέκτησε εννέα μετάλλια εκ των οποίων τα τρία χρυσά. Το τελευταίο μετάλλιο που πήρε η Ελλάδα σε Ολυμπιακούς ήταν το 1920 στην Αμβέρσα (πριν από 84 χρόνια) και ήταν ασημένιο.
Η Ελλάδα κέρδισε τις πρώτες νίκες στην Ολυμπιάδα του 1896 με τους: Γεώργιο Φραγκούδη στη βολή με πιστόλι από 25 μέτρα, Γεώργιο Ορφανίδη στη βολή με πολεμικό όπλο από 300 μέτρα και Παντελή Καρασεβδά στη βολή με όπλο Γκρα από 200 μέτρα. Αργυρά μετάλλια με τους Π. Παυλίδη στη βολή με όπλο Γκρα 200 μέτρα, Γ. Ορφανίδη στη βολή με πιστόλι από 25 μέτρα και Γ.Φραγκούδη στη βολή με πολεμικό τουφέκι από 300 μέτρα. Στην πρώτη Ολυμπιάδα η σκοποβολή έγινε στο πανέμορφο Σκοπευτήριο της Καλλιθέας το οποίο κατασκεύασε ο αρχιτέκτονας Αναστάσιος Μεταξάς (που ήταν και ο ίδιος διάσημος σκοπευτής).
Το 1899 η σκοποβολή εισάγεται σαν άθλημα στην μέση εκπαίδευση και φαίνεται ότι το άθλημα θα έχει στην Ελλάδα λαμπρό μέλλον.
Το 1900 ιδρύεται στην Αθήνα πρότυπη σκοπευτικής σχολή με δαπάνη του ομογενούς από την Αίγυπτο Παρίση Μπελλή. Παράλληλα θεσπίζονται τα επίσημα πρωταθλήματα σκοποβολής .
Τα αμιγώς σκοπευτικά σωματεία είναι τρία: η Πανελλήνια Σκοπευτική Εταιρία, ο Ομιλος Φιλάθλων Κυνηγητικού Όπλου και ο Σκοπευτικός Σύλλογος Βόλου.
Υπάρχουν όμως και τα σκοπευτικά τμήματα σωματείων, όπως του Πανελληνίου ΓΣ, της Σχολής Ευελπίδων, της Αστυνομίας Πόλεων, του Στρατού, της ΕΦΕΤ και του Ηδομενέως στην Κρήτη.
Το 1906 στη Μεσο-ολυμπιάδα των Αθηνών, χρυσό μετάλλιο κατέκτησε ο Κωνσταντίνος Σκαρλάτος στη βολή με πιστόλι ακριβείας από 25 μέτρα (με παράγγελμα), αργυρά μετάλλια κατέκτησαν ο Ι. Περρίδης στη βολή κατά απλών πήλινων δίσκων και ο Αν. Μέταξας στη βολή κατά διπλών πήλινων δίσκων. Τρία χάλκινα μετάλλια κατέκτησαν οι Γ. Σκοτάδης και Α. Ραγκαβής στη βολή με περίστροφο από 25 μέτρα.
Τη μοναδική διάκριση της Ελληνικής αποστολής στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1920 στην Αμβέρσα, επέτυχε η εθνική ομάδα με τους Α. Βρανόπουλο, Αλεξ. Θεοφιλάκης, Ι. Μωραϊτίνη και Ιάσων Σάππα, η οποία κατέκτησε το αργυρό μετάλλιο στον αγώνα βολής με περίστροφο.
Η επόμενη επιτυχία της Ελλάδας στους Ολυμπιακούς δεν συνοδεύτηκε από μετάλλιο: ήταν η έκτη θέση του Γιάννη Κούτση στο τράπ το 1952 στο Ελσίνκι.
Η Σκοπευτική Ομοσπονδία Ελλάδας (ΣΚ.Ο.Ε.) ιδρύθηκε το 1932.
Το 1935 ο Γεώργιος Βήχος κερδίζει το χάλκινο μετάλλιο στο παγκόσμιο πρωτάθλημα της Ρώμης στο αγώνισμα "βολή πιστολιού κατ ανδρικέλων". To 1938 θρίαμβος της ελληνικής σκοποβολής στο Παρίσι: ο Γ. Βήχος αναδεικνύεται πρωταθλητής Ευρώπης στο "βολή πιστολιού κατ ανδρικέλων" και στο ίδιο αγώνισμα ο Ευάγγελος Χρυσάφης παίρνει το χάλκινο μετάλλιο. Μεγάλη επιτυχία και στο ευρωπαικό πρωτάθλημα του 1961 (Λίβανος) το χρυσό μετάλλιο που κερδίζει ο Τζόνης Σιστοβάρης στο σκήτ.
Αξίζει να σταθούμε στην τρομερή επιτυχία της Όλγας Τζαβάρα η οποία πήρε πέντε χρυσά μετάλλια στο τραπ σε πανευρωπαικούς από το 1958-1962.
Η ελληνική σκοποβολή είχε μεγάλες επιτυχίες και στα παγκόσμια πρωταθλήματα: να σημειωθεί το ασημένιο μετάλλιο του Κ. Μυλωνά στο παγκόσμιο πρωτάθλημα του 1947 στο αυτόματο πιστόλι (τρίτη η Ελλάδα στο ομαδικό). Στο παγκόσμιο του 1952 στο Όσλο ο Ι. Πεσάς ήταν τέταρτος στο σκητ ενώ την ίδια θέση στο ίδιο αγώνισμα καταλαμβάνει και ο Πλάτων Γεωργίτσης το 1958 στο παγκόσμιο της Μόσχας. Το 1970 στο παγκόσμιο πρωτάθλημα (Φοίνιξ Αριζόνα) ο Λάμπης Μάνθος είναι όγδοος στην καραμπίνα πρηνηδόν, ενώ την ίδια χρονιά στο ευρωπαικό ο Ξανθάκος ήταν όγδοος στο σκήτ. Την επόμενη χρονιά ο Μάνθος είναι πέμπτος στο ευρωπαικό πρωτάθλημα στην καραμπίνα πρηνηδόν.
Στις μεγάλες επιτυχίες της ελληνικής σκοποβολής συγκαταλέγονται το χρυσό μετάλλιο που κέρδισε το 1968 ο Παναγιώτης Ξανθάκος στο πανευρωπαικό εφήβων στο σκητ.
Πρώτο ελληνικό σωματείο η Πανελλήνια Σκοπευτική Εταιρία (ΠΣΕ) που ιδρύθηκε το 1870 και έχει για έδρα της το ιστορικό Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Από την Ένωση Κυνηγών που ιδρύθηκε το 1890, βγήκε ο Όμιλος Φιλάθλων Κυνηγητικού Όπλου (ΟΦΚΟ) που για πολλά χρόνια ήταν το κορυφαίο σωματείο πήλινου στόχου στην πατρίδα μας.
